Cuộc chiến ngầm sau thương vụ Microsoft-TikTok: Nước Mỹ hài lòng, Trung Quốc tức giận?

Đỗ Hiền

Trump muốn kìm hãm sự trỗi dậy của Trung Quốc trên mặt trận công nghệ trong thương vụ này, còn Trung Quốc lại muốn chiếm ngôi vương giữa thời điểm Covid-19 vẽ lại biểu đồ sức mạnh kinh tế toàn cầu.

Thương vụ Microsoft mua lại TikTok đang trở thành chủ đề nóng làm tốn kém nhiều giấy mực của truyền thông Mỹ-Trung cũng như thế giới. Từ nguy cơ an ninh tới chiến tranh công nghệ, từ giá trị của thương vụ tới mô hình hoạt động của TikTok sau khi về tay Microsoft..., tất cả đều được mang ra mổ xẻ.

Nhưng có lẽ, với cả Washington và Bắc Kinh, thương vụ này khó có thể đạt được cái gọi là “đôi bên cùng có lợi”.

Nước Mỹ được gì?

Giới quan chức Mỹ đã nhiều lần cảnh báo về nguy cơ an ninh từ ứng dụng mạng xã hội TikTok. Thuộc sở hữu của công ty mẹ Bytedance, thu hút gần 1 tỷ người dùng trên toàn thế giới, trong đó ước tính có hơn 52 triệu user ở Mỹ, TikTok lại hoạt động dưới luật pháp của Trung Quốc, dấy lên lo ngại ứng dụng này sẽ chuyển dữ liệu người dùng từ nước ngoài cho chính phủ Trung Quốc. 

"Người dân Mỹ cần cảnh giác với TikTok, bởi đó có thể là công cụ giám sát của Trung Quốc. Đó là con ngựa gỗ thành Troy trong điện thoại của mọi người", tờ The Atlantic dẫn lời Thượng nghị sĩ Josh Hawley.

Giới chức Mỹ cảnh báo TikTok là "con ngựa gỗ thành Troy" trong điện thoại. Ảnh: CNBC
Giới chức Mỹ cảnh báo TikTok là "con ngựa gỗ thành Troy" trong điện thoại. Ảnh: CNBC

Với quan điểm đó, lời cam kết của Microsoft rằng tất cả dữ liệu của người dùng Mỹ sẽ được quản lý tại Mỹ và bị xóa bỏ hoàn toàn khỏi các máy chủ bên ngoài quốc gia này có thể phần nào dẹp tan nỗi lo thất thoát dữ liệu người dùng của chính quyền tổng thống Donald Trump. Đây cũng là tiền đề để Microsoft trở thành đối tác lý tưởng trong mắt người Mỹ trong thương vụ đẩy ByteDance khỏi xứ cờ hoa.

Tuy nhiên, cố vấn thương mại Nhà Trắng Peter Navarro vẫn khuyến cáo cần có sự thận trọng đối với nền tảng ứng dụng TikTok ngay cả khi Microsoft hay các công ty công nghệ khác của Mỹ mua phần mềm này, đồng thời đưa ra dẫn chứng nền tảng tìm kiếm Bing và Skype của Microsoft vẫn cho phép Trung Quốc theo dõi và kiểm duyệt thông tin.

Theo ông Navarro, Microsoft nên từ bỏ cổ phần ở Trung Quốc nếu mua lại TikTok. "Vấn đề là, liệu Microsoft có nhượng bộ? Microsoft liệu có thể từ bỏ cổ phần Trung Quốc hay không?", ông Navarro nói trên đài CNN.

Nhìn nhận sâu hơn, rủi ro an ninh chỉ là một phần lý do sau câu chuyện Mỹ đồng ý cho Microsoft mua lại TikTok. Trả lời phỏng vấn CNBC, chuyên gia an ninh mạng Adam Segal thuộc Hội đồng Quan hệ Quốc tế cho rằng trọng tâm nằm ở cuộc đối đầu trên lĩnh vực công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc.

"Vấn đề là chính quyền Tổng thống Trump muốn kìm hãm sự trỗi dậy của Trung Quốc trên mặt trận công nghệ", ông Segal nhấn mạnh.

Trước TikTok, Mỹ đã liệt Huawei - công ty công nghệ viễn thông lớn nhất Trung Quốc, vào danh sách đen và ngăn chặn các thương vụ mua bán linh kiện và công nghệ Mỹ.

Phía Washington cũng đã liên tục ngăn chặn các thương vụ mua lại công ty Mỹ từ tay giới chủ Trung Quốc, đơn cử như vụ việc Nhà Trắng đã cấm thương vụ mua lại công ty chuyển tiền MoneyGram trị giá 1,2 tỷ USD của tập đoàn Ant Group hay nỗ lực mua lại Qualcomm trị giá 117 tỷ đô la của Broadcom.

Một nguyên nhân khác  khiến ông Trump đột ngột thay đổi ý kiến về thương vụ “bán mình” của TikTok được cho là vì “khoản hoa hồng” mà chính phủ nhận được.

Theo CNN, ông Trump đã thừa nhận trong cuộc họp báo ở Nhà Trắng hôm 3/8 rằng mình không quan tâm ai sẽ thực hiện việc mua bán, “chỉ cần là một công ty lớn, an toàn và là của Mỹ - hãy mua lại nó”, đồng thời đề cập đến một điều kiện của thương vụ này là "cho dù đó là Microsoft hay công ty nào khác… một phần nào đó của số tiền chuyển nhượng sẽ phải đến thẳng Bộ Tài chính Mỹ, bởi vì chúng tôi đã cho phép thương vụ này được diễn ra”.

Trung Quốc giận dữ

Trái ngược với Washington, truyền thông Trung Quốc cho hay, Bắc Kinh đang hết sức giận dữ và kịch kiệt phản đối thương vụ mua lại TikTok của Microsoft.

Tờ Thời báo Hoàn cầu lên bài bình luận cho rằng đe dọa cấm TikTok của Washington cũng như hành động đưa Huawei vào danh sách đen trước đó chỉ là chiêu bài nhằm kìm hãm tăng trưởng của công nghệ Trung Quốc, vốn có khả năng thách thức vị thế công nghệ cao của Mỹ.

“Mỹ đang cố gắng củng cố trật tự thế giới công nghệ cao mà trong đó, họ là trung tâm”, Thời báo Hoàn cầu viết.

Trong khi đó, nhật báo China Daily khẳng định “trò bắt nạt” của Mỹ với các công ty công nghệ Trung Quốc là hệ quả từ tầm nhìn bên được bên mất trong chính sách “nước Mỹ trên hết”, buộc Bắc Kinh không còn lựa chọn nào khác ngoài “khuất phục hoặc tử chiến trong lĩnh vực công nghệ”.

Cũng theo tờ báo này, Trung Quốc có rất nhiều phương án quyết liệt và dữ dội để đáp trả, nếu Mỹ vẫn tiếp tục để cho Microsoft thâu tóm TikTok.

Song, theo TechCrunch, chính phủ Trung Quốc không thể làm gì nhiều để trả đũa do thực tế các công ty internet lớn của Mỹ đều không hiện diện đáng kể tại đây. Bắc Kinh cũng có ít động lực để đứng về phía ByteDance bởi không như Huawei – công ty cung ứng “xương sống” cho các mạng viễn thông - ByteDance cũng như nền tảng ứng dụng TikTok phụ thuộc rất ít vào thị trường nội địa Trung Quốc./.

Tin Cùng Chuyên Mục