Facebook là người dẫn đầu cuộc đua đến Metaverse?

Minh Khang

Ngày 28/10, Facebook chính thức đổi tên thành Meta, thể hiện rõ ràng kế hoạch dài hơi xây dựng thế hệ Internet kế tiếp trở thành thế giới vũ trụ ảo Metaverse. Nhà điều hành nhiều nền tảng mạng xã hội hàng đầu này dường như đang nắm vị thế dẫn đầu trong cuộc đua đến công nghệ đột phá được quan tâm nhất hiện nay. Những công ty đối thủ khác của Meta là ai?

Mỗi khi một công nghệ mới tạo ra cuộc cách mạng, cuộc sống của con người hiếm khi nào thay đổi bất ngờ. Cái gọi là “đột phá công nghệ” không hề mang tính “đột phá”, chúng hiếm khi bất ngờ xảy đến trong ngày một ngày hai, mà được tiếp nhận từ từ và thầm lặng thông qua thói quen hàng ngày của người sử dụng.

Facebook là người dẫn đầu cuộc đua đến Metaverse? - Ảnh 1

Truy cập Internet, sử dụng điện thoại thông minh, dùng ứng dụng di động (phone app) để giao tiếp xã hội, hay lưu trữ trên đám mây là một số ví dụ - không ai rõ từ khi nào mọi người đều dùng những công nghệ này. Trong tương lai, đột phá công nghệ tiếp theo (the next big thing) hoàn toàn có thể là Metaverse, Internet thế hệ mới mà các công ty công nghệ lớn đang theo đuổi.

Tiềm năng to lớn của Metaverse

Thuật ngữ “Metaverse” đang nóng lên từng ngày. Được nhà văn Neal Stephenson tạo ra trong cuốn tiểu thuyết viễn tưởng Snow Crash năm 1992, Metaverse là một môi trường kỹ thuật số nhập vai, nơi con người có thể tương tác như đời thực.

Metaverse trong viễn cảnh đầy tham vọng của các ông lớn công nghệ là sự kết hợp giữa con người và thiết bị thực tế ảo tăng cường (AR) diễn ra trong một “vũ trụ ảo” siêu việt, nơi mỗi cá nhân đều có hiện diện số (avatar) riêng biệt. Bất kể người dùng đang ở trên nền tảng (social platform) nào, họ đều có thể mang avatar và tài sản của mình dạo lướt mượt mà trong các không gian số được chia sẻ: cùng nhau làm việc, xem phim, tham dự các buổi hòa nhạc hoặc thử quần áo trong cửa hàng, giống như cách vẫn làm trong thế giới thực.

Hiện tại, Metaverse vẫn trong thời kỳ non trẻ. Chúng ta vẫn chưa chuẩn bị xong về cả công nghệ lẫn xã hội (tâm lý người dùng hoặc rào cản pháp lý). Những gì của Metaverse người dùng được “nếm thử” chỉ là vài “miếng” riêng lẻ do một số công ty công nghệ đem lại, rõ nhất là “trải nghiệm ảo tập thể” thông qua những trò chơi điện tử thực tế ảo (VR) như Fortnite hay Roblox. Vài mảnh ghép khác phác họa nên Metaverse là khi một số nhà bán lẻ vận dụng công nghệ VR để khách hàng ướm thử đồ nội thất (Ikea), quần áo (Gap) hay trang sức (Kendra Scott).

Metaverse có thể tạo ra thay đổi căn bản trong cách chúng ta tương tác trực tuyến và trở thành ngành công nghiệp nghìn tỷ đô la khi trở thành thế giới để người dùng giải trí, buôn bán và thậm chí là làm việc. Nhà đầu tư mạo hiểm Matthew Ball tin rằng Metaverse có thể là động lực dẫn đến sự ra đời của một thế hệ doanh nghiệp mới, thậm chí lật đổ đế chế công nghệ đương nhiệm.

Cuộc đua đến Metaverse

Trước nguy-cơ từ tiềm năng của Metaverse, những ông lớn công nghệ phương Tây thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau như Microsoft (phần mềm và dịch vụ hỗ trợ máy tính), Facebook (mới đổi tên thành Meta), Nvidia (đồ họa và chipset), Epic Games, Roblox (hãng game), Match Group (dịch vụ hẹn hò trực tuyến) và nhiều công ty khác đổ dồn nghiên cứu nhằm hiện thực hóa Metaverse. Ai cũng muốn đi đầu trong lĩnh vực mới.

Nhóm các tay đua cùng nhắm đến các ý tưởng thiết bị như mắt kính, tai nghe, phụ kiện thực tế ảo để kết nối với thiết bị thông minh. Đến nay, đã có đến hơn 100 nghìn bằng sáng chế liên quan. Biểu đồ dưới đây chỉ ra số lượng bằng sáng chế nhắm đến Metaverse của một số công ty trong 5 năm (xanh dương) và 10 năm (cam).

Số lượng bằng sáng chế phụ kiện thực tế ảo. Nguồn: Forbes tổng hợp từ số liệu của Clarivate Analytics
Số lượng bằng sáng chế phụ kiện thực tế ảo. Nguồn: Forbes tổng hợp từ số liệu của Clarivate Analytics

Sony, chủ sở hữu của bộ PlayStation VR có số lượng phát minh cao nhất, tiếp theo là Microsoft, chủ sở hữu của hệ thống Xbox. Không có gì ngạc nhiên khi hai chủ sở hữu nhiều bằng sáng chế nhất này cũng sở hữu hai nền tảng chơi game lớn nhất. Về tổng thể, Facebook (Meta) giữ vị trí thứ năm sau Samsung và Google. Tuy nhiên, nhìn kỹ vào phần màu xanh lam của mỗi cột, trong 5 năm vừa qua, Facebook có số lượng phát minh cao vượt trội.

Năm 2014, khi Facebook bỏ ra khoản tiền lớn để mua lại Oculus, nhiều người tự hỏi Facebook sẽ làm gì với công nghệ này ngoài để chơi game, giờ đã rõ Oculus là bệ phóng trong nỗ lực tạo ra Metaverse. Vừa sở hữu nhiều nền tảng mạng xã hội hàng đầu, vừa nắm trong tay công nghệ sản xuất thiết bị, Facebook có vẻ như là người dẫn đầu cuộc đua.

Đầu tháng Mười, Facebook cho biết họ có kế hoạch tạo ra 10.000 việc làm ở châu Âu trong vòng 5 năm tới để thực hiện các dự án liên quan đến Metaverse. Công ty cũng đã ra mắt headset thực tế ảo mang thương hiệu Oculus và hợp tác với Ray-Ban để phát triển kính râm thông minh đã được bán với giá 299 USD vào tháng trước. Zuckerberg còn cho biết nhiều tiện ích mới đang được phát triển. Tất cả cho thấy sự sẵn sàng bứt phá lên vị trí số 1 của hãng công nghệ 17 năm tuổi.

Các đối thủ khác trong cuộc đua

Ngoài các thách thức về mặt pháp lý liên quan đến tố cáo che đậy sự nguy hại của Instagram đối với giới trẻ và khó khăn trong thu hút người người dùng mới, Facebook còn các đối thủ lợi hại trong cuộc đua đến Metaverse. Magic Leap và Apple dù đứng cuối trong top 10, nhưng cả hai công ty đều đẩy mạnh phát minh trong 5 năm qua. Riêng năm 2020, số bằng sáng chế đạt được tương tự như Sony và Microsoft.

Đặc biệt, ngày 11.10, Magic Leap thông báo huy động được 500 triệu USD tài trợ để đưa ra “các giải pháp thực tế tăng cường (AR) mạnh nhất, tốt nhất cho phân khúc doanh nghiệp”. Ngoài ra, Magic Leap cũng đã công bố hợp tác với Nvidia, là nhà sản xuất chip tăng cường AI hàng đầu thế giới.

Tiếp đó còn có Apple, công ty này âm thầm xây dựng đế chế AR, bao gồm cả các chipset được tối ưu hóa để đẩy nhanh tham vọng của mình đối với Metaverse. Apple cũng dự kiến phát hành tai nghe hoặc kính mắt riêng với chức năng Metaverse tích hợp. Xem đến thành công đột phá mà Apple tạo ra trong vài thập kỷ qua, sản phẩm của họ sẽ là một lựa chọn tốt của người dùng cá nhân trong khi Magic Leap tập trung vào thế giới doanh nghiệp.

Theo Michael Wolf, CEO của hãng tư vấn Activate, các công ty công nghệ có mục tiêu hiện thực hóa Metaverse sẽ phải làm chủ tất cả các khía cạnh của trò chơi điện tử và có thể phải theo đuổi nhiều thương vụ mua bán sáp nhập. “Video game đang nhập thể vào các nền tảng Metaverse”, ông nói.

Ông Wolf cũng dự đoán một tương lai cạnh tranh của không chỉ một, mà nhiều Metaverse. “Sẽ không có một Metaverse lớn hay một nền tảng lớn. Metaverse sẽ dành cho tất cả mọi người”, ông cho biết.

Tin Cùng Chuyên Mục