Nông thôn Việt Nam "thay da đổi thịt" nhờ làn sóng chuyển dịch sản xuất

Như Quỳnh

Từ một tỉnh thường xuyên nằm trong danh sách nghèo nhất miền Bắc, Bắc Giang nay đã thay đổi vượt bậc về kinh tế nhờ làn sóng đầu tư nước ngoài của các tập đoàn công nghệ.

Chỉ mới vài năm trước, tỉnh Bắc Giang còn thường xuyên nằm trong danh sách các tỉnh nghèo nhất miền Bắc, kinh tế phụ thuộc chủ yếu vào các loại nông sản như gạo, vải, gia cầm... Theo số liệu thống kê năm 2010, thu nhập bình quân đầu người của Bắc Giang là 650 USD (khoảng 15 triệu đồng) - chỉ bằng một nửa so với trung bình cả nước. Người dân nơi đây phải di cư đến các tỉnh miền Nam, cách quê hàng nghìn cây số để kiếm việc làm. Nhưng ở thời điểm hiện tại, Bắc Giang đã trở thành "điểm dừng chân" của 2 đại diện Apple và Hon Hai Precision Industry, đẩy thu nhập bình quân đầu người tại đây được dự báo là 3.000 USD (khoảng 69 triệu đồng). 

Ngay cả trong thời điểm đại dịch, mức tăng trưởng đầu tư nước ngoài tại Bắc Giang vẫn tăng gần như gấp đôi sau mỗi năm. Tỉnh này dự báo giá trị xuất khẩu 2020 sẽ chạm 11 tỷ USD, gấp 10 lần so với 6 năm trước. GDP tỉnh đã tăng 10,9% trong 9 tháng đầu năm, trong khi tốc độ tăng trưởng cả nước chỉ đạt 2,12%. Kinh tế tỉnh phát triển, cơ sở hạ tầng nâng cao, đời sống người dân nhờ đó được cải thiện rõ rệt. 

Sự xuất hiện của nhiều nhà máy ở Bắc Giang đã khiến cuộc sống người dân nơi đây trở nên tốt hơn. Ảnh: Bloomberg
Sự xuất hiện của nhiều nhà máy ở Bắc Giang đã khiến cuộc sống người dân nơi đây trở nên tốt hơn. Ảnh: Bloomberg

“Nhờ có các nhà máy chuyển về đây mà cuộc sống đã trở nên tốt hơn”, ông Nguyen Van Lanh (64 tuổi) chia sẻ. Ông cho biết gia đình ông từng không có nổi tiền mua thịt nhưng nay đã có hẳn một dãy nhà cho công nhân thuê nhờ vào số tiền lương đi làm ở nhà máy. 

Sự "thay da đổi thịt" của Bắc Giang cho thấy làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng trên toàn cầu đã đem lại tác động lớn như thế nào đến khu vực nông thôn. Trong bối cảnh Trung Quốc, quốc gia được ví như công xưởng thế giới ngày một trở nên kém hấp dẫn vì phí nhân công tăng dần thì Việt Nam lại nổi lên như một lựa chọn hàng đầu trong ngành công nghiệp chế tạo phức tạp. Sức hút còn trở nên lớn mạnh hơn khi Việt Nam được đánh giá cao trong việc kiểm soát dịch Covid-19

Rất nhiều hãng sản xuất lớn đã và đang tìm đến đầu tư vào các tỉnh phía Bắc, cam kết rót hàng tỷ USD để xây dựng nhà máy tại đây. Đơn cử là Samsung Electronics với 2 nhà máy lớn tại Thái Nguyên và Bắc Ninh, biến Việt Nam thành công xưởng sản xuất 1/2 số điện thoại thông minh của hãng.

Hay mới đây, đối tác lắp ráp của Apple - Pegatron Corp cũng có kế hoạch đầu tư 1 tỷ USD vào Hải Phòng. Apple cũng đăng tuyển dụng tại Việt Nam cho các vị trí kỹ sư, quản lý chuỗi cung ứng, quan hệ chính phủ... mở ra hy vọng sẽ có nhà máy Apple đầu tiên tại Việt Nam trong tương lai không xa. 

Sự thay đổi nhờ các nhà máy

Các khoản đầu tư từ chuỗi nhà cung cấp thiết bị điện tử được dự đoán sẽ tiếp tục tăng ngay cả trong bối cảnh đại dịch. Gene Tyndall, một chuyên gia về chuỗi cung ứng của hãng tư vấn eMATE nhận định chi phí sản xuất thấp, ổn định chính trị, chính sách thân thiện với nhà đầu tư và cơ sở hạ tầng tốt là lý do khiến Việt Nam được đánh giá cao trong mắt các hãng công nghệ.

Cơ sở hạ tầng cũng đang ngày càng được hoàn thiện ở trung tâm Bắc Giang như nhiều con đường 6 làn xe thay thế cho các đường 1 làn cũ, có thể đáp ứng nhu cầu của hơn 20 khu công nghiệp, nhà máy trong tỉnh. 

“Chúng ta đang sống trong thời đại dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu”, ông Nguyen Dai Luong, Phó chủ tịch UBND huyện Việt Yên, nơi đặt 4 trên 5 khu công nghiệp của toàn tỉnh Bắc Giang, nhận định. 

Tập đoàn Luxshare cam kết tuyển 20.000 công nhân cho nhà máy tại Bắc Giang.
Tập đoàn Luxshare cam kết tuyển 20.000 công nhân cho nhà máy tại Bắc Giang.

Ông Luong cho biết, theo đề nghị của Apple, Bắc Giang đang xây thêm một cảng để vận chuyển hàng hóa và cung cấp đất xây nhà cho công nhân Luxshare Precision Industry, hãng sản xuất Airpods lớn nhất thế giới. Cùng với đó, tập đoàn Luxshare cam kết tuyển 20.000 công nhân trong 4 tháng cuối năm 2020, nâng tổng số công nhân tại huyện lên 47.000 người. Ngoài huyện Việt Yên, Luxshare cũng sẽ tuyển thêm 12.000 lao động đến từ các huyện khác trong tỉnh.

Đời sống người dân cải thiện

Lương của một công nhân tại dây chuyền sản xuất hàng điện tử (đã trừ thuế) có thể lên tới 5.500 USD/năm (khoảng 127 triệu đồng). Số tiền gần gấp đôi thu nhập bình quân của cả nước (khoảng 3.000 USD). 

Nguyen Thi Ha (22 tuổi) từng đi làm thợ trộn bê tông cho một công ty xây dựng trước khi vào làm công nhân dây chuyền lắp ráp của nhà máy Đài Loan với mức lương 10 triệu đồng/tháng. "Tôi từng chỉ kiếm được một nửa số đó mà phải làm việc ngoài trời dù nắng hay mưa", cô chia sẻ.

Nhờ thu nhập cao, người dân có điều kiện tận hưởng cuộc sống hơn trước. Tại các nhà hàng lớn trong tỉnh, công nhân ngồi kín các bàn và thoải mái gọi món. “Mọi người bây giờ chi tiêu khá thoáng, mọi thứ đã thay đổi một cách thần kỳ” - Nguyen Thi Ly, quản lý một nhà hàng cho hay. Ngay cả gia đình cô cũng đã có cuộc sống sung túc hơn trước, họ có xe hơi và 5 xe máy đời mới. Tất cả đều có kể từ sau khi các nhà máy xuất hiện. 

Dù vậy, mức lương cao cũng đi kèm với áp lực và trách nhiệm lớn hơn. “Công việc ở bộ phần dây chuyền lắp ráp rất vất vả. Chúng tôi phải làm việc nhanh, tập trung cao độ trong suốt nhiều giờ liền”, Hoang Phuong Duy, một công nhân 30 tuổi làm việc tại Luxshare cho biết.

Theo nhà kinh tế phát triển Scott Rozelle tại Đại học Stanford, thách thức của Việt Nam trong thời gian tới là phải đảm bảo nguồn nhân lực chất lượng cao, tay nghề chất lượng để tránh "bẫy thu nhập trung bình”. Các nhà máy cũng sẽ rời đi khi chi phí nhân công tăng cao và họ cũng sẽ hướng đến một nền kinh tế tay nghề cao.

Tin Cùng Chuyên Mục