Thay vì lệ thuộc vào tiền bạc, bạn nên hướng tới 3 mối quan hệ "healthy và balanced" giữa mình với đồng tiền

Dạ Hành (Tổng hợp)

(Doanhnhan.vn) - Giữa số tiền thu - chi và cuộc đời của bạn luôn có mối quan hệ mật thiết, ảnh hưởng lẫn nhau. Trong mối quan hệ đó, bạn đang bị chi phối hay chủ động về tài chính?

Có 2 lý do chính khiến nhiều người không quan tâm vào tài chính cá nhân. Thứ nhất, họ sinh ra trong gia đình mà bố mẹ luôn tiết kiệm, dành hết những điều tốt đẹp nhất cho con cái. Tâm lý ỷ lại, biết mình có một chỗ dựa như vậy đã ăn sâu vào tiềm thức, khiến họ nuông chiều ý thích của bản thân, chi tiêu thoải mái, thiếu động lực tìm cách tăng thu nhập... Nguyên nhân thứ hai cũng rất phổ biến - đó là có rất ít khóa học hay đơn giản là các buổi tư vấn, trò chuyện về tài chính cá nhân. Những câu chuyện xoay quanh đồng tiền - dù ở xã hội Đông hay Tây - đều là vấn đề khá tế nhị. 

Điều đó dẫn đến mối quan hệ giữa bạn và đồng tiền ngày càng tồi tệ, kết thúc không hề có hậu dụ như:

- Xài tiền nhiều hơn kiếm tiền.

- Mua giá cao, bán tống bán tháo với giá rẻ bèo.

- Không ưa công việc đang làm nhưng bị đồng lương trói buộc, chẳng tìm thấy lối thoát.

- Phải làm kiêm nhiệm 2 nghề để kiếm chỉ vừa đủ sống.

- Quá mù mịt về tiền bạc rồi nhờ tới sự tư vấn của các chuyên gia - những người mà dù ít dù nhiều sẽ kiếm lời từ chính sự thờ ơ của bạn.

Thay vì lệ thuộc vào tiền bạc, bạn nên hướng tới 3 mối quan hệ

 

Ngược lại, một mối quan hệ đúng đắn với đồng tiền sẽ giải thoát bạn khỏi những nỗi đau kể trên. Quyển sách "Your Money or Your Life: 9 Steps to Transforming Your Relationship with Money and Achieving Financial Independence" (Tiền bạc hay Cuộc sống: 9 bước thay đổi Mối quan hệ với tiền bạc và đạt tới Sự độc lập tài chính) của cây bút nữ Vicki Robin, đồng tác giả với Joe Dominguez và Mr. Money Mustache, sẽ giúp bạn phần nào gỡ rối những mớ bòng bong.

Ngay từ tiêu đề, tác giả đã đặt ra 2 mệnh đề rất thú vị: Tiền hay Cuộc sống? Nếu có một kẻ cướp uy hiếp và hỏi câu này, chắc chắn mọi người sẽ trút hết ví của mình ra. Nhưng trong cuộc sống hàng ngày, có phải chúng ta vẫn đang đặt giá trị của đồng tiền lên cao hơn giá trị cuộc sống của bản thân mình?

Ngược lại, những người làm chủ được tiền bạc, biết cách quản lý chi - tiêu sẽ đạt được 3 mối quan hệ lành mạnh sau đây.

1. Financial Intelligence (Quan hệ thông minh trong tài chính cá nhân)

Thay vì lệ thuộc vào tiền bạc, bạn nên hướng tới 3 mối quan hệ

 

Như thế nào là thông minh? Là khi bạn dễ dàng được những câu hỏi dưới này.

- Giá trị tài sản ròng, thước đo phản ánh chính xác nhất độ giàu có của bạn, như thế nào? Nói ngắn gọn, tài sản ròng được tính bằng cách lấy tổng số tài sản trừ các khoản nợ. Nếu nó là con số dương và đủ làm bạn cảm thấy an tâm (xứng đáng với năng lực, địa vị, thâm niên... của bản thân) thì chúc mừng, bạn có biểu hiện của một người thông minh trong mối quan hệ với tiền.

- Bạn đã đầu tư đủ vào bản thân chưa (đi học thêm, có thêm trải nghiệm phong phú bổ trợ vào công việc, rèn luyện sức khỏe tăng sức lao động...), hay là tất cả tiền đều chảy ra ngoài? Hãy hiểu rõ tiền thật sự là gì, và bạn đang trao tiền để đối lấy những giá trị nào cho bản thân. Nói cách khác là kiểm kê đồng tiền vào ra hàng ngày - một lời khuyên cũ rích, hầu hết mọi người biết thừa, bỏ qua rồi lại hối tiếc!

Ví dụ blogger Quỳnh Trang Phan cho biết, khi cô theo dõi các khoản chi tiêu của mình suốt một thời gian thì hiểu được khái quát những thói quen, những "hố đen" hút tiền của mình. Là một người hướng nội nhưng lại ngại nói lời từ chối, Trang luôn gật đầu đồng ý trong nhiều dịp, chẳng hạn khi đi làm tóc và được đề nghị dùng thêm sản phẩm chăm sóc tóc vì "tóc em xơ quá". Hay được bạn bè rủ đi club, dù không thích vẫn "ừ" một tiếng rồi chia tay vài trăm đô. Những khoản nhỏ như thế này khi cộng dồn cũng rất đáng kể.

- Hãy nắm được mức lương theo giờ THỰC TẾ của bạn, liệu nó có cao như bạn mong đợi? Thông thường, bạn sẽ lấy 1 tháng lương chia cho tổng thời gian làm việc trong tháng (ví dụ một ngày 8 tiếng, một tháng làm cỡ 22-24 ngày vì được nghỉ cuối tuần). Tuy nhiên, trên thực tế lại không đơn giản như vậy. Bạn còn phải tính vào cả thời gian từ nhà tới công ty, quần áo mặc đi làm, tiền ăn trưa với đồng nghiệp, tiền giải trí xả stress… tất tần tật những khoản mà nếu không đi làm thì bạn sẽ không tốn 1 xu một phút nào. Bạn có thể sẽ giật mình vì thực ra lương theo giờ của bạn không cao như mình vẫn tưởng đâu!

- Đổi các khoản chi tiêu ra số giờ bạn trích từ cuộc đời của mình. Quyển sách "Your Money or Yourl Life" có tư duy giống như chính tựa đề của mình: Tiền hay Thời gian sống của bạn?

Với mỗi một khoản chi, hãy đổi bằng lượng thời gian bạn đã làm việc để đạt lấy số tiền đó. Thay vì nghĩ là đôi giày mới có giá XX, thì nhẩm tính chuyển nó thành: À mình nai lưng ra làm hết 8 tiếng để có đôi giày như này!

2. Financial Integrity (Quan hệ liêm chính trong tài chính cá nhân)

Thay vì lệ thuộc vào tiền bạc, bạn nên hướng tới 3 mối quan hệ

 (Ảnh: Tina Russell/The Penny Hoarder)

Quyển sách "Your Money or Your Life" tin rằng, việc kiếm tiền và tiêu xài của bạn luôn có sức ảnh hưởng lên gia đình của bạn, và lên cả hành tinh. Theo đó, việc có quan hệ liêm chính, trung thực trong tài chính là bạn biết được mình cần bao nhiêu tiền/hàng hóa/như yếu phẩm đến chạm đến ngưỡng thỏa mãn cao nhất. Nếu ngưỡng đó thường xuyên bị vượt qua, hoặc bạn không biết nó nằm ở đâu, tức là bạn chưa liêm chính. Bạn đã lấy nhiều hơn khoản mà mình cần!

- Hãy xác định giá trị/quan niệm sống mà bạn theo đuổi để rút ra như thế nào là đủ. Ví dụ có người muốn mặc đẹp, có người muốn ăn ngon, có người chỉ thích nằm nhà nghe nhạc, lại có kẻ "cuồng chân" muốn khám phá thế giới dù phải ngủ bờ ngủ bụi... Dĩ nhiên số tiền họ cần để thỏa mãn trọn vẹn nhu cầu của mình là khác nhau.

- Tiếp theo, hãy đánh giá các khoản chi tiêu và so sánh với giá trị/quan niệm sống của bạn. Khoản nào làm bạn thấy hạnh phúc hơn (đáng tiền), khoản nào bạn không cần chi, hoặc là cảm thấy tội lỗi khi dùng đến (không đáng). Ví dụ như blogger Quỳnh Trang, cô thấy không đáng tiền khi vào club theo lời mời mọc của bạn bè, bởi vì không thoải mái khi đứng ngây người "giữa một nhóm bạn hướng ngoại nhảy múa tưng bừng".

- Lặp lại việc tự hỏi: có đáng không, đã đủ chưa. Như đã nói, đừng quên mỗi quyết định mua sắm không chỉ ảnh hưởng tới bản thân bạn, mà đến gia đình và cả hệ sinh thái nữa nhé. Tài nguyên trên Trái đất, cũng như túi tiền của bạn, đều có hạn, Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF) còn có một chỉ số gọi là Earth Overshoot Day (ngày chúng ta dùng hết "ngân hàng cung cấp" của Trái đất), trong năm 2019 là 22/7, tức là mới hơn nửa năm một chút. Như vậy, tức là cư dân toàn cầu không liêm chính trong việc tiêu xài (tài nguyên của) Trái đất. Tương tự trong cuộc sống hàng ngày, hãy mua những gì cần và ăn vừa đủ, nói không với chuyện bỏ thừa thức ăn. Đừng để mới qua giữa tháng mà tiền đã sạch veo nhé.

Thay vì lệ thuộc vào tiền bạc, bạn nên hướng tới 3 mối quan hệ

Thói quen tiêu xài tài nguyên Trái đất của người dân các nước. Trung bình với mức độ hiện nay, cư dân toàn cầu cần đến 1,75 quả đất mới đáp ứng đủ.

3. Financial Independence (Quan hệ độc lập trong tài chính cá nhân)

Khái niệm độc lập này xuất hiện khi bạn có thêm 1 nguồn thu nhập (bên cạnh lương) giúp bạn đáp ứng các nhu cầu cơ bản và cảm thấy thoải mái. Khoản thu nhập này tách biệt khỏi lãi và nợ. Khoản này giúp bạn cân bằng sự tiện lợi mà bạn đang có - ví dụ bạn sẽ chi nó để sửa chữa hệ thống làm mát của ô tô.

Độc lập về tài chính là cá nhân, là trải nghiệm về sự tự do trong tâm lý. Bạn được giải phóng khỏi cảm giác tội lỗi, ghen tị, lúng túng và tuyệt vọng mà bạn đã từng cảm thấy về các vấn đề tiền bạc.

Nghe có vẻ như "giàu" nhỉ? Thực ra là không. Giàu có là tài sản ròng của bạn ở mức cao so với trung bình xã hội. Còn sự độc lập về tài chính, là khi bạn đã cảm thấy mình có đủ khả năng chi tiêu và có thêm một khoản dư ra nữa (nghĩa là so với nhu cầu, giá trị sống... của chính mình). Mức tiền bạn cảm thấy ĐỦ khác với bạn bè của mình, nhưng đó là một con số thực tế và nằm trong khả năng của bạn. Ngược lại, có thể tiêu chuẩn giàu có lại nằm ngoài tầm với của bạn. Ví dụ như một giáo viên tiếng Anh (thu nhập không vượt trội mặt bằng chung) nhưng có lối sống giản dị, duy trì một khoản tiết kiệm phòng thân, không bao giờ lâm vào cảnh thiếu tiền hay rất muốn mua một món đồ đắt đỏ ngoài tầm - thì cô ấy/anh ấy đã độc lập về tài chính.

Thay vì lệ thuộc vào tiền bạc, bạn nên hướng tới 3 mối quan hệ

Để đạt tới "cảnh giới" này, cần nắm một số nguyên tắc cơ bản:

- Phải có quỹ dự phòng khẩn cấp, lý tưởng nhất một khoản bằng 6 tháng phí sinh hoạt tối thiểu. Cái này dành cho những lúc bạn đau ốm, bỗng dưng bị đuổi việc hay có chuyện cần chi gấp.

- Tiết kiệm thôi là chưa đủ, cần phải đầu tư để đem lại nguồn thu thụ động đủ để trang trải cuộc sống để bước vào mối quan hệ độc lập này. Có thể đầu tư bằng nhiều phương thức như bất động sản, trái phiếu, cổ phiếu...

(Nguồn: sách "Your Money or Your Life", quynhtrangphan.com)

Tin Cùng Chuyên Mục