Thủ tướng: Không đầu tư cho khoa học công nghệ, ta sẽ tụt hậu và "mắc kẹt" trong bẫy thu nhập

Hạnh Hạnh

“Ta tiến, nhưng thế giới chắc chắn không chờ chúng ta. Và vì thế phải đổi mới sáng tạo, phải có khát vọng về một Việt Nam hùng cường thành hiện thực mạnh mẽ hơn”.

Sáng 9/01, lễ khởi công Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC) và khai trương Triển lãm quốc tế đổi mới sáng tạo Việt Nam 2021 diễn ra tại Hà Nội với sự góp mặt của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cùng nhiều quan chức cấp cao Nhà nước.

Phát biểu tại sự kiện, Thủ tướng cho biết, thực tế đã chứng minh đổi mới sáng tạo là "chìa khoá thành công", đóng vai trò quan trọng để tăng hiệu quả sản xuất và năng lực cạnh tranh của quốc gia trong dài hạn. Vị lãnh đạo nhấn mạnh: "Đây là một trong những “lợi khí” quan trọng nhất trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội của hầu hết các quốc gia và vùng lãnh thổ." 

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thăm các gian hàng tại Triển lãm quốc tế đổi mới sáng tạo Việt Nam 2021.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thăm các gian hàng tại Triển lãm quốc tế đổi mới sáng tạo Việt Nam 2021.

Với mức GDP tăng trung bình 6,3% trong 10 năm qua, Việt Nam được thế giới ghi nhận là nền kinh tế năng động, tăng trưởng nhanh tại châu Á. Riêng năm 2020, nhờ thành công trong việc kiểm soát dịch bệnh, Việt Nam đã duy trì được mức tăng trưởng dương (+2,91%), nằm trong nhóm quốc gia có tốc độ tăng trưởng cao nhất thế giới, một trong16 nền kinh tế mới nổi thành công nhất. 

Trong dự thảo Báo cáo Chính trị trình đại hội Đảng lần thứ XIII, Việt Nam đặt ra mục tiêu phát triển đến năm 2030 phải trở thành quốc gia đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Thủ tướng chia sẻ, đây là khát vọng, là điểm tầm nhìn chung cho cả dân tộc vươn lên. Tuy nhiên, Thủ tướng cũng cảnh báo về chông gai, thách thức, tiềm ẩn những nguy cơ của “bẫy thu nhập trung bình’’ và tụt hậu. “Ta tiến, nhưng thế giới chắc chắn không chờ chúng ta. Và vì thế phải đổi mới sáng tạo, phải có khát vọng về một Việt Nam hùng cường thành hiện thực mạnh mẽ hơn”.

Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, với tốc độ thay đổi nhanh chóng của các nền tảng công nghệ số, kết nối vạn vật, dữ liệu lớn, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo, Thủ tướng khẳng định, chúng ta buộc phải thích nghi và hành động mạnh mẽ.

Hiện chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu của Việt Nam đã tăng 10 bậc từ năm 2015, đứng thứ 42/131 quốc gia, vùng lãnh thổ; đứng đầu nhóm 29 nền kinh tế cùng mức thu nhập. Tuy nhiên, tỷ lệ chi cho KHCN của Việt Nam vẫn chỉ đạt khoảng 0,44% GDP, mức rất thấp so với mức bình quân của thế giới là 2,23% GDP.

Chính vì thế, Việt Nam thực chất đang tụt hậu về mức độ sẵn sàng công nghệ, về đổi mới sáng tạo và về năng suất lao động so với một số nước ở châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Malaysia và Singapore. Lý giải điều này, Thủ tướng cho rằng, một phần nguyên nhân là do những chính sách của Nhà nước áp dụng chưa tốt để kích thích sáng tạo và sự cống hiến của các chuyên gia. Bên cạnh đó, hành lang pháp lý và cơ chế chính sách thiếu đồng bộ, không tạo động lực cho phát triển và ứng dụng khoa học công nghệ.

Giải pháp được lãnh đạo Nhà nước đề xuất nhằm cải thiện tình trạng hiện nay là các Bộ ngành, các cơ quan hoạch định chính sách và Trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia cần có chính sách, thể chế để có thể khuyến khích và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong khu vực doanh nghiệp, nhất là lĩnh vực khởi nghiệp sáng tạo.

Các trường đại học, viện nghiên cứu sẽ đóng vai trò nòng cốt trong việc tăng cường nền tảng vốn con người cho đổi mới sáng tạo, gắn liền các hoạt động nghiên cứu ứng dụng với nhu cầu của doanh nghiệp và nền kinh tế. Các mạng lưới đổi mới sáng tạo trong và ngoài nước cần sớm được liên kết và đẩy mạnh phát triển.

Kết thúc bài phát biểu của mình, Thủ tướng kỳ vọng "Dự án cơ sở Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia, với biểu tượng đại bàng cất cánh bay lên, tạo ra điều kiện lý tưởng về môi trường, thể chế pháp luật, hạ tầng, môi trường làm việc đặc biệt thuận lợi để thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam phát triển và vươn mình ra thế giới”

Tin Cùng Chuyên Mục